Nederland, die mooie zomer
De zomer van 1976? Die was er eentje om nooit te vergeten. En omdat ook 50 jaar geleden het weer het belangrijkste gespreksonderwerp was, weten veel mensen zich dat nog wel te herinneren. Even update: volgens het KNMI staat de zomer van 1976 nog altijd dik gedrukt in de meteorologische recordboeken. De combinatie van een uitzonderlijk lange hittegolf en een historisch neerslagtekort maakt 1976 tot een cruciaal onderwerp van klimaatonderzoek, zeker nu het klimaat steeds warmer wordt.
De droogte begon al in 1975 met een aanzienlijk neerslagtekort en zette in het voorjaar van 1976 stevig door onder invloed van hardnekkige hogedrukgebieden boven West-Europa. Het neerslagtekort bereikte op zijn hoogtepunt 361 millimeter, een niveau dat sindsdien niet meer is gehaald. De effecten waren ingrijpend: verdorde akkers, massale vissterfte in opgewarmde rivieren en meer dan twee miljoen bomen die het niet overleefden. Het leger werd ingezet voor irrigatie en in sommige regio’s werd drinkwater gerantsoeneerd. Zover is het in de eveneens hete en droge zomer van 2026 nog niet gekomen. De hittegolf van 1976 was vooral bijzonder door de duur en intensiteit. In De Bilt duurde de hittegolf 17 dagen, met 10 tropische dagen (maximumtemperatuur boven 30°C). Daarmee is het nog altijd een van de langste hittegolven in de Nederlandse meetreeks. De hoogst gemeten temperatuur bedroeg 34,9°C. Bovendien is het vermeldenswaard dat 1976 het record van de vroegste tropische dag houdt: al op 9 mei bereikte De Bilt de 30°C. En ook telt 1976 de meeste tropische dagen die een jaar ooit gekend heeft.
Terugblikkend rijst natuurlijk de vraag: hoe was de weersituatie eigenlijk op de historische datum van 6 oktober 1976, de geboortedag van onze vereniging? Antwoord: niet bijzonder, een gewone Nederlandse herfstdag. Het was een geheel bewolkte dag met een gemiddelde temperatuur van 15,2 ℃. Er viel in totaal 9,6 mm neerslag in een periode van 7,7 uur. De hardst gemeten windstoot had een snelheid van 12,9 m/s.